Pomoc humanitarna ma na celu ratowanie życia i zdrowia ludzi oraz łagodzenie cierpienia w sytuacjach kryzysowych. Mówimy o niej wtedy, gdy dochodzi do katastrof naturalnych, konfliktów zbrojnych, klęsk głodu czy masowych przemieszczeń ludności. W odróżnieniu od długofalowych programów rozwojowych, pomoc humanitarna koncentruje się na tym, co „tu i teraz”, czyli na zapewnieniu podstawowych potrzeb osób, które nagle znalazły się w sytuacji zagrożenia.

Pomoc humanitarna opiera się na kilku zasadach: 

• humanitaryzmu (w centrum jest człowiek), 
• bezstronności (pomoc trafia do osób w potrzebie, niezależnie od pochodzenia, religii czy poglądów), 
• neutralności (organizacje nie opowiadają się po żadnej ze stron konfliktu),
• niezależności (decyzje o formie wsparcia nie są uzależnione od interesów politycznych). 

Hasło „pomoc humanitarna” często kojarzy się z konwojem ciężarówek wjeżdżających do kraju ogarniętego wojną. To jeden z obrazów pomocy, ale na pewno nie jedyny. 

W praktyce przykłady pomocy humanitarnej są bardzo różnorodne: to może być zarówno duży konwój z pomocą, jak i mały, lokalny projekt prowadzony w jednej wsi. Dostarczanie wody pitnej po powodzi lub trzęsieniu ziemi, wydawanie paczek z żywnością rodzinom, które straciły dom, tworzenie tymczasowych schronień i miejsc noclegu — to wszystko możemy określić hasłem „pomoc humanitarna”. Tak samo, jak organizowanie punktów medycznych i mobilnych klinik, wsparcie żywieniowe dla dzieci, kobiet w ciąży i osób starszych, pomoc finansowa (np. karty przedpłacone), aby rodziny same mogły kupić najpotrzebniejsze rzeczy czy działania edukacyjne i wsparcie psychospołeczne dla dzieci i dorosłych.

Polska Akcja Humanitarna realizowała i realizuje tego typu działania m.in. w Ukrainie, Jemenie, Sudanie Południowym czy w Palestynie (w Strefie Gazy i Zachodnim Brzegu). Za każdym razem forma pomocy jest dostosowana do lokalnych warunków: inne potrzeby mają osoby uciekające przed powodzią, a inne ludzie żyjący od lat w strefie konfliktu.

Formy pomocy humanitarnej można podzielić na kilka głównych grup:

• Pomoc doraźna

Szybka reakcja w pierwszych godzinach i dniach kryzysu: żywność, woda, koce, namioty, środki higieny.

• Pomoc żywnościowa

Paczki z jedzeniem, posiłki w stołówkach, programy dożywiania dzieci.

• Pomoc wodno–sanitarna

Zapewnienie czystej wody, budowa studni, toalet, działania edukacyjne dotyczące higieny

• Wsparcie medyczne

Dostarczanie leków, sprzętu, organizowanie punktów medycznych i szkoleń dla lokalnego personelu.

• Wsparcie psychospołeczne

Pomoc psychologiczna, bezpieczne miejsca dla dzieci, zajęcia edukacyjne i integracyjne.

• Pomoc finansowa

Przekazy pieniężne i karty, które pozwalają osobom w kryzysie samodzielnie decydować, czego najbardziej potrzebują.

• Działania długoterminowe

Odbudowa infrastruktury, wsparcie edukacji, programy wzmacniania lokalnych społeczności.

Z perspektywy osoby, która chce się zaangażować, pojawia się często pytanie: „Czy lepiej wpłacić pieniądze, zorganizować zbiórkę rzeczy, a może zostać wolontariuszem?”. Nie ma jednak jednej dobrej odpowiedzi, ponieważ formy pomocy humanitarnej najlepiej dopasować do własnych możliwości. Warto po prostu zadać sobie kilka prostych pytań:

• Czy mogę przekazywać wsparcie regularnie, czy raczej jednorazowo?
• Wolę pomagać tam, gdzie jest akurat największy kryzys, czy wybieram konkretny kraj lub region?
• Czy oprócz pieniędzy mogę zaoferować swój czas albo kompetencje (np. działania edukacyjne, wsparcie przy organizacji wydarzeń)?

Warto też sprawdzić, jak działa organizacja, którą chcesz wspierać: czy publikuje raporty, czy informuje o formach pomocy humanitarnej, które prowadzi, czy jasno pokazuje, na co przeznaczane są środki od darczyńców.

Zaangażowanie i niesienie pomocy humanitarnej nie musi oznaczać wyjazdu w teren. Do takich zadań wybierane są osoby odpowiednio przygotowane, z doświadczeniem, pracownicy organizacji humanitarnych, nie zaś wolontariusze. Jednak każdy może:

• wpłacać nawet niewielkie darowizny (jednorazowo lub regularnie), bo pozwalają one organizacjom planować działania z wyprzedzeniem,
• wspierać akcje specjalne: zbiórki na zimę, na pomoc powodziową czy dla konkretnej społeczności, 
• organizować akcji w szkole, miejscu pracy, w bibliotece czy domu kultury (kiermasze, zbiórki, wydarzenia edukacyjne),
• pomagać w ramach wolontariatu przy wydarzeniach, kampaniach, działaniach edukacyjnych, 
• udostępniać rzetelne informacje (raporty, artykuły, materiały informacyjne organizacji humanitarnych), 
• przekazać 1,5% podatku na rzecz wybranej organizacji niosącej pomoc humanitarną.

To, co dla jednej osoby jest tylko „puszczeniem przelewu” albo udostępnieniem informacji w mediach społecznościowych, dla kogoś w kryzysie może oznaczać dostęp do wody, lekarstwa albo możliwość schronienia się w bezpiecznym miejscu.

Polska Akcja Humanitarna od ponad trzech dekad działa właśnie w ten sposób: reaguje na nagłe kryzysy, ale też szuka długofalowych rozwiązań i robi to na zasadach humanitaryzmu, bezstronności, neutralności i niezależności. Dzięki zaangażowaniu darczyńców, szkół, firm i osób prywatnych działanie organizacji staje się konkretnym wsparciem dla ludzi, którzy najbardziej go potrzebują.